Etappe – 11 Numansdorp – Dinteloord
We beginnen deze etappe bij de bushalte langs de A29 en wandelen vanaf daar richting de Haringvlietbrug. Het is een mistige ochtend.
De Haringvlietbrug verbindt de Hoeksche Waard via de Hellegatsdam met Goeree-Overflakkee en via de brug over de Volkeraksluizen met het vasteland van Noord-Brabant. Het geheel wordt ook wel Volkerakdam genoemd. De Haringvlietbrug in de A29 is gebouwd in de jaren ’60 van de vorige eeuw.
Renovatie Haringvlietbrug beweegbare deel. De klep van de brug, het bewegingswerk en de technische installaties en systemen waren aan vervanging toe. Deze renovatie was nog maar net gereed. Alle infra was nog niet opgeruimd.
Het beeld ‘Arbeid en inzicht reiken elkaar de hand’ langs de Haringvlietbrug bij Numansdorp
Wat beeldhouwer Nicolaas Onkenhout hier met zijn gedenkteken van basaltblokken uitbeeldt, zijn twee figuren die elkaar bij de armen pakken en zo een brug vormen, als symbool van de overbrugging van twee eilanden. Met die overbrugging wordt de Haringvlietbrug bedoeld. Dankzij deze in 1964 geopende vaste oeververbinding tussen Hellegatsplein en Numansdorp raakte Goeree-Overflakkee uit zijn isolement.
De Haringvlietbrug in de mist
Zij hadden blijkbaar geen last van de mist..
Mist levert ook andere mooie plaatjes op zoals spinnenwebben.
Verdwaald?
Volkeraksluizen
Het complex is aangelegd als onderdeel van het Deltaplan. In het Volkerak moest een secundaire dam aangelegd worden om de Oosterschelde en het Haringvliet af te kunnen sluiten. Door de afsluiting van het Volkerak, die in 1969 was gepland, zou echter ook de enige binnenvaartroute tussen enerzijds Antwerpen en Duitsland en anderzijds Rotterdam en Frankrijk worden geblokkeerd. Vanwege het verdrag van Londen uit 1839 werd dit onaanvaardbaar geacht. Bovendien waren vanaf het eind van de jaren ’40 de verhoudingen tussen Nederland en België verbeterd, onder andere door de oprichting van de douane-unie (Benelux). Een van de Belgische wensen was de Schelde-Rijnverbinding. In 1963 werd die verbinding, via het kortste traject, door Nederland aan België toegezegd. Daarom werd besloten om in de aan te leggen dam een sluizencomplex te bouwen. De eerste twee binnenvaartsluizen werden in 1967 in gebruik genomen, maar al spoedig bleek dat de capaciteit volstrekt onvoldoende was, met lange wachttijden als gevolg. In 1977 werd het complex uitgebreid met een extra sluis voor de binnenvaart en een aparte recreatiesluis voor jachten. Daarnaast werd nog een inlaatsluis gebouwd.
De jachtensluis
De 4 spuisluizen
Hydrant voorzien van de naam Bergen op Zoom Holland.
Het woord ‘Holland’ verwijst niet alleen naar het land waar we wonen, het is ook nog eens de gieterij waar deze brandkranen vroeger in Bergen op Zoom werden gemaakt.
De fabriek werd opgericht door Alex Nerincx onder de naam: NV Constructiewerkplaats “Bergen op Zoom” Alex Nerincx. Toen het gelijksoortige bedrijf Rogier Nerincx Richter, mede door diens vader opgericht, in een NV was omgezet was er voor hem geen plaats meer binnen de directie waarop hij voor zichzelf begon. Hij kocht een voormalige houtzagerij aan de Zuid-Westsingel en bouwde die om tot een machinefabriek annex ijzergieterij. Zijn specialiteit was de vervaardiging van hijs- en transportwerktuigen en transmissies. Tijdens de Eerste Wereldoorlog waren er veel orders vanuit de diverse industrieën en het bedrijf werd in 1916 verplaatst naar de Havendijk, waar voordien oesterputten gelegen waren. Hier bouwde men een ijzer- en metaalgieterij, terwijl er in 1917 ook een carbidfabriek werd bijgebouwd. Op de oude locatie aan de Zuid-Westsingel werd een nieuw bedrijf opgericht, en wel de Koperpletterij, Kopertrekkerij en Handelsmaatschappij “Cuprum”.
Na Alex’ overlijden in 1921 werd, in 1922, het bedrijf aan de Havendijk overgenomen door De Vries Robbé. De naam veranderde in: NV Machinefabriek, IJzer- en Metaalgieterij, Constructiewerkplaatsen “Holland” v/h Alex Nerincx. Deze nogal lange naam werd in de volksmond uiteraard afgekort tot: De Holland. In 1927 werd het bedrijf gesloten.
De Tielsche Machinefabriek, onderdeel van Stork, wilde echter uitbreiden terwijl in Tiel de ruimte beperkt was. Aldus viel bij Stork het besluit deze fabriek, met 40 werknemers, in zijn geheel naar Bergen op Zoom te verplaatsen. Deze gingen samenwerken met de 140 werknemers van De Holland. Het gecombineerde bedrijf startte in 1928 onder de naam: NV Machinefabriek en IJzergieterij “Holland” als volledige dochter van Stork. In 1954 fuseerde Stork met Werkspoor tot VMF, en werd De Holland een dochter hiervan. Het bedrijf bloeide en in de jaren 60 van de 20e eeuw waren er meer dan 800 werknemers. In 1976 fuseerde men met Gieterij Asselbergs uit Bergen op Zoom. In 1981 vond een faillissement plaats. Het sterk afgeslankte bedrijf werd vervolgens gekocht door het Britse Midland Industries te Wolverhampton die op zijn beurt in 1984 failliet ging. Het Bergen op Zoomse bedrijf en ging verder onder de naam RMI Holland. In 1999 nam RMI Holland de failliete gieterij van Boddaert & Van Rentergem te Middelburg over, met toen 65 werknemers, en onderdelen voor turbines en compressoren vervaardigde. Men hoopte dat bundeling tot betere resultaten zou leiden. De productie in Bergen op Zoom werd gestaakt, de 40 nog overgebleven werknemers uit Bergen op Zoom konden bij RMI Middelburg gaan werken. Maar dit bedrijf ging eveneens failliet en sloot in 2002 haar poorten.
De 3 schutsluizen
Het bedieningsgebouw van de Volkeraksluizen
De jachthaven van Willemstad.
De Belgische erebegraafplaats in Willemstad herbergt de graven van 159 Belgische militairen. Op de gedenksteen zijn de namen van de 159 Belgische militairen aangebracht. De Belgische erebegraafplaats herinnert de inwoners van Willemstad aan de ruim 200 Belgische militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld toen hun schip in de buurt van Willemstad op een mijn liep.
Willemstad, voorheen Ruigenhil, met het oude raadhuis uit 1587, het Arsenaal uit 1792, de Westbeer, vroeger met sluis, uit 1598, stenen beer voorzien van monnik, dijkwoningen uit ca 1900,
Vestingwerken Willemstad
Meer informatie over deze vestingweken is hier te vinden.
Waar buiten de bebouwde kom van Willemstad aan de zuidoostelijke uitvalsweg, de Landpoortstraat overgaat in de Steenweg, ligt in het ravelijn uit ca. 1749 een MONUMENT uit 1918.
Het monument bezit cultuurhistorische waarde als herinnering aan de Stelling aan het Haringvliet die de vesting Holland tegen aanvallen in de rug moest beschermen. In het bijzonder herinnert het aan de opheffing in 1918 van het garnizoen en de afbraak van de Landpoort in hetzelfde jaar.
Op het monument staat het volgende: wegzijde: MOBILISATIE 1914-1918 LEGER EN VOLK EEN! – gekruiste kanonslopen en kroontje – wapen Willemstad; Landpoortzijde: O. NEDERLAND! LET OP U SAECK DE TIJT EN STONT IS DAER! – gekruiste degens en olijftak – wapen Nederland; grachtzijde: ONTHULT BIJ HET AFBREKEN VAN DE LANDPOORT. AUGUSTUS 1918. – helm, schop en houweel – wapen Willemstad; landzijde: HET VADERLAND GETROUW TOT IN DEN DOOD – geweren en vaandels – wapen Nederland.
Door verschil tussen boekje en de route op internet lopen we iets anders. Volgens het boekje moeten we richting Fort de Hel, volgens de nieuwere versie op internet komen we daar niet. Later blijkt dat we over het land van een boer lopen terwijl hij daar geen toestemming meer voor geeft. Vandaar de wijziging. Nu gaan we toch richting Fort de Hel. Daar aangekomen blijkt het dat het deze dag Kunst & Monumenten Route is. Daarom worden we verblijd met een rondleiding op het het fort.
De Fransen bouwden in 1811 Fort l’Enfer, ter verdediging van Willemstad tegen de Engelsen. Het vierkante fort gaf rugdekking aan Fort Sabina Henrica. Twee jaar later vertrokken de Fransen en kreeg het de Nederlandse naam De Hel. De Hollanders moderniseerden fort De Hel in Willemstad in 1884 zodat er 118 soldaten in konden. In 1896 is het fort bewapend met zes kanonnen, vier mortieren, twee mitrailleurs en vier Coehoornmortieren. In 1941 bezetten de Duitsers fort De Hel, totdat de South Wales Borderers hen op 5 november 1944 verdreven. Het fort is net als Fort Frederik en Fort Sabina gebouwd volgens de zogenoemde ‘Tour modèle’ stijl. Hier staan er slechts drie van in Nederland en allemaal in de Stelling van Willemstad.
Oranjeoord
Zuylenhoeve daterend uit 1794.
Van Zuylen van Nijevelt is een adellijk geslacht dat in het Rotterdamse bestuur en later in het landelijk bestuur een rol speelde. Het leverde drie leden van de Nederlandse regering, onder wie twee die premier werden.
We naderen Dinteloord, het eindpunt van deze etappe.
De Prinslandsebrug
De Prinslandse polder dateert van 1605, waarna het Prinslandse veer bij Dinteloord ontstond. Dit pontveer werd in 1859 vervangen door de eerste Prinslandse brug. Dat was een dubbele, ijzeren ophaalbrug waarbij de landhoofden werden aangesloten op de bestaande veerdammen. Op de noordoever kwam een brugwachterswoning. Tot 1908 moest men tol betalen voor deze brug. Tussen juli 1913 en november 1914 werd er een nieuwe brug gebouwd, die op 21 november opengesteld werd. De nieuwe brug was een ijzeren draaibrug, met een dubbele vakwerkbrug voor het vaste gedeelte op een stenen onderbouw. Middenin de rivier stond de draaipijler met spilhouder, en op elk landhoofd kwam een gietijzeren lantaarn. De brug had twee doorvaartopeningen en op de zuidoever verrees een nieuwe brugwachterswoning. Tijdens de bouw verliep de overtocht met een handkabelpont. Ook de draaibrug werd regelmatig beschadigd door aanvaringen met passerende schepen. Nadat in 1973 de rijksbrug overgegaan was in handen van de provincie, doken voortdurend plannen op tot het bouwen van een nieuwe brug. De meeste van die plannen gingen uit van een vaste, hoge brug, maar uiteindelijk kwam er in 1995 toch een nieuwe ophaalbrug.
voormalige Petrus en Paulus kerk.
In 1795 werd een parochie gesticht, gewijd aan de Heilige Petrus en Paulus. Aan de Havenweg, buiten de kom, was er omstreeks 1800 een kerkje, dat in 1834 nog werd uitgebreid met onder meer een toren. Deze kerk werd in 1862 gesloopt en vervangen door een neogotische kerk. Op zijn beurt werd ook deze kerk gesloopt in 1927 en vervangen door een nieuwe. Deze kerk werd door oorlogsgeweld verwoest in 1944. In 1951 werd een nieuwe kerk ingewijd. De kerk is in november 2014 aan de eredienst onttrokken en later verkocht. In de kerk worden in 2020 27 appartementen gebouwd. Het orgel blijft behouden.
Wandelend door Dinteloord naar de bus.
Ach, … véél is niet mooi of lekker, en groot is helemaal niet prachtig. Leer dat van een oudere en wijzere, die door het leven gelouterd is!
Altijd in de weer; als het niet met het lichaam is, dan is het wel met de geest.
Numansdorp – Dinteloord, een afstand van 23,5 km.
Een Zeeuw in Bergen 