Een Zeeuw in Bergen

Dag – 3, Lunteren

Op deze regenachtige dag een route over de heide richting Lunteren, langs uitkijktoren/museum de Koepel naar de Doesburger Molen. Terug richting Lunteren weer naar Otterlo. Daar gaan naar de Veluwse Aspergeboerderij, waar dan de kersen rijp zijn en geproefd kunnen worden.

Uitkijktoren De Koepel. Uitkijktoren De Koepel staat op de top van de Galgenberg midden in Het Luntersche Buurtbosch. 

De historie van de Koepel gaat terug tot de aanleg van het Luntersche Buurtbosch eind 19e eeuw. Als rustplek tijdens zijn inspecties van de aanleg van het bos liet notaris van den Ham op de Galgenberg eerst een houten schuur bouwen, in de volksmond ook wel ”de tent”, daarna liet hij een rietgedekt stenen gebouwtje neerzetten om zijn thee te drinken. Door het snel opschieten van de bomen moest er al gauw een verdieping op met buitentrap en dakterras. Na de dood van de notaris op 15 januari 1912 is, ter nagedachtenis, door de familie besloten het bouwsel te vervangen door een uitzichttoren. In de loop van de jaren moest de Koepel het weer opnemen tegen de groei van de omringende bomen, die het uitzicht vanuit de bovenomloop steeds meer belemmerden. In 1961 is begonnen met het aanpassen van de fundering. Er zijn vervolgens enkele jaren over heen gegaan voordat de plannen voor de uitvoering en de bouwvergunning rond waren.

Doesburgermolen

De Doesburgermolen is een gesloten standerd-korenmolen met een oude staartconstructie en is een van de oudste windmolens in Nederland. Aan de standerd is te zien dat het vroeger een open standerdmolen moet zijn geweest. De westkant van de standerd is namelijk sterk verweerd.  Het is een zogenaamde grondzeiler: de punten van de wieken gaan bijna over de grond, ze kunnen vanaf de grond gekruid worden en de zeilen kunnen vanaf de grond op de wieken aangebracht worden. In de eikenhouten spil staat het getal 1507, wat wel als jaartal geïnterpreteerd wordt, maar waarschijnlijk ten onrechte. Over de oudste geschiedenis van de Doesburgermolen is nog niet al te veel bekend. Als bouwjaar of oudste vermelding worden diverse jaartallen genoemd: 1401, 1471, 1507. Geen van deze jaartallen staat vast. Het oudste onderdeel van de molen, de standerd, is met behulp van jaarringenonderzoek gedateerd op ca. 1620; althans is de boom waarvan de standerd gemaakt is omstreeks dat jaar geveld. Deze molen is genoemd naar de buurtschap halverwege Ede en Lunteren

Kasteel de Bruinhorst in het dorp Ederveen.

Op de plek van Bruinhorst stond ooit een kasteeltje, dat in 1878 werd afgebroken door de toenmalige eigenaresse. Deze mevrouw S.E. Reiger-Fisler, uit Amsterdam afkomstig, bouwde een nieuw kasteeltje, met een toren en legde een park aan met vijvers en slingerende paden. Ze gebruikte het als zomerverblijf. Na haar dood in 1903 raakte het gebouw in verval en werd door een lokale timmerman aangekocht. Die verkocht het aan het begin van de Tweede Wereldoorlog aan de Nederlandse Staat. Aanvankelijk werden er arbeiders in ondergebracht in het kader van de sociale werkverschaffing, maar daarna werd het door de bezetter gevorderd als klein Durchgangslager voor joodse Nederlanders. In 1956 werd het huis ingericht om repatrianten uit het toenmalige Nederlands-Indië onder te brengen. 19 gezinnen vonden er onderdak. In datzelfde jaar deden de bewoners mee aan de landelijke staking, uitgeroepen door de BPRMS, de eenheidsbeweging die de belangen van de Molukkers in Nederland behartigde. In 1968 verliet het laatste Molukse gezin Bruinhorst. In 1976 komt het in particulier bezit en deed dienst als woning en zorginstelling. De nieuwe eigenaar laat het huis grondig restaureren en moderniseren. In 1980 komt het in handen van de Katholiek Apostolische Kerk. Vanaf 2009 is het weer particulier bezit en wordt het weer gerestaureerd.

Lunteren, dorp op de Bible Belt.

“Lunters vrouwtje”

Op sobere wijze, met oog voor detail, heeft de kunstenaar deze huisvrouw uit de jaren twintig in zondagse kleding weergegeven. Op weg naar de kerk, in haar ‘nette goed’, met het kerkboek onder de arm. Ze is inmiddels hét symbool voor Lunteren.

Celtic Fields en IJzertijd boerderij

Op deze plek vind je een reconstructie van een boerderij met bijbehorende Celtic Fields uit de IJzertijd. In 1996 werd ontdekt dat ooit op deze plek vijf boerderijen stonden én een van de grootste Celtic fields in Nederland heeft gelegen. In de ijzertijd werd in de landbouw veel gebruik gemaakt van Celtic Fields, ook wel raatakkers genoemd. Dit is een systeem van akkers van zo’n 35 bij 35 meter, omheind door een lag wal. Op de akkers groeide wisselende producten. Het ene jaar verbouwde de boer bijvoorbeeld gerst, het andere andere jaar weer bonen. Op die manier raakte de grond minder snel uitgeput. Nog steeds wordt het verbouwen van wisselende gewassen toegepast in moderne landbouw.

We eindigen deze regenachtige dag met een kleurig plaatje

Hoogteprofiel dag – 3