Een Zeeuw in Bergen

Dag – 4, Radio Kootwijk

Een route richting Stroe, via de bossen achter Harskamp over de uitgestrekte heide langs een mooi ven. Via Radio Kootwijk en Hoog Buurlo, terug door het prachtige landschap met heide en zandverstuiving, terug naar Otterlo voor de afsluiting

Molen Lana Mariana in Harskamp

De naam Lana Mariana is in geen enkele historische bron terug te vinden. Wel de naam Lane Marianne. Deze staat vermeld op een militair-topografische kaart uit het jaar 1872. De herkomst van deze naam is tot op heden onbekend.

Het controlepunt in Stroe

De Stroese Heide

We fietsen verder richting Kootwijk

50 kV station Radio Kootwijk

Het 50kV-station is een voormalig transformatorstation bij het voormalige zenderpark Radio Kootwijk. Het gebouw staat ongeveer anderhalve kilometer ten noorden van Gebouw A en de rest van het zenderpark. Het 50kV-station is gebouwd tussen 1923 en 193. De bouw van het station was nodig om voldoende elektriciteit te kunnen leveren aan het zenderpark. Het station was onderdeel van een 50kV-net in de provincie Gelderland. De elektriciteit werd aangeleverd onder 50 kV hoogspanning, in het station omgevormd naar 10 kV en verder getransporteerd naar het zenderpark en de omgeving.  Na de sluiting van het zenderpark werd het 50kV-station overbodig. In 2001 werden de hoogspanningsleidingen rond Radio Kootwijk gesloopt. Het station zelf, een gebouw in de stijl Nieuwe zakelijkheid met drie hoogspanningsmasten, bleef bestaan. Sindsdien wacht het op een nieuwe bestemming.

Gebouw A is het hoofdgebouw van het zenderpark Radio Kootwijk bij het dorp Radio Kootwijk. Het geheel uit gewapend beton opgetrokken.

De architect baseerde het ontwerp vooral op het Großfunkstation van Telefunken bij Nauen, waaraan hij een aantal bezoeken bracht. Daarnaast liet hij zich inspireren door het beeld van een sfinx. De vorm van dit mythische wezen is erin te herkennen, met name vanuit de lucht. De bekendste bijnaam van het gebouw is ‘de Kathedraal’; meermaals is een vergelijking gemaakt met de Grote Kerk van Veere. Het gebouw in art-deco-stijl, met sculpturen van beeldhouwer Hendrik van den Eijnde, is een mengvorm van de Berlijnse en de Amsterdamse School met Scandinavische invloeden.

Aan het begin van de vorige eeuw ontwierp architect Julius Luthmann (1890-1973) het hoofdgebouw van Radio Kootwijk. Hier moest de zendapparatuur voor de lange golf gehuisvest worden voor de communicatie met de overzeese Nederlandse koloniën, met name Nederlands-Indië
In 1923 nam de PTT het radiotelegrafisch zendstation in gebruik voor de lange golf. Voor die tijd een technisch hoogstandje. Snel daarna werd overgestapt op het zenden via de korte golf. Koningin-moeder Emma opende in 1929 de radiotelefoondienst met de woorden ‘Hallo Bandoeng, hoort u mij?’ Nederland kon vanaf dat moment, via de grotere postkantoren in Nederland, bellen met Nederlands-Indië en spoedig daarna ook met andere landen en continenten. Tijdens WOII gebruikten de Duitsers het station voornamelijk voor de onderzeeboten. De gebouwen en infrastructuur zijn tussen 1918 en 1965 gerealiseerd. Een deel van de gebouwen heeft cultuurhistorische betekenis. Een watertoren, transformatorhuisjes en twee pomphuisjes behoren tot de nutsgebouwen. Daarnaast waren gebouwen nodig zoals een hotel (het voormalige tehuis voor ongehuwde ambtenaren), werkplaatsen, opslagruimten, woningen en kantoren. De ontwikkelingen namen een vlucht. De opkomst van satellietverbindingen in de jaren zeventig beperkten de zendfunctie van Radio Kootwijk tot lucht- en scheepvaartverkeer. Eind 1998 ging Radio Kootwijk definitief uit de lucht.

Watertoren Radio Kootwijk

Naast het hoofdgebouw, ontwierp Julius Luthmann (1890-1973) ook de watertoren van het zendcomplex. De watertoren is dan ook, net als gebouw A, volledig in Art Deco stijl gebouwd. De toren is van beton, met sierlijke en symmetrische elementen. Boven op de toren zie je een groot vuurtorenlicht. Dat diende vroeger, toen de boomtoppen nog een stuk lager waren, als lichtbaken voor de scheepvaart op de Zuiderzee (later het IJsselmeer). Het water in de tank was bedoeld als koelwater voor de zendbuizen en als watervoorziening voor het dorp Radio Kootwijk. Tegenwoordig is het opgeslagen water een buffer voor de brandweer. 

Gebouw H radio Kootwijk

Gebouw H is evenals de nabijgelegen watertoren en gebouw A ontworpen door architect Julius Luthmann. Het had aanvankelijk de functie van pension en kreeg als naam ‘tehuis voor ongehuwde ambtenaren’. Na uitbreiding van het park met woonhuizen werd de pensionfunctie overbodig en kreeg het gebouw een reguliere hotelfunctie onder de naam ‘Hotel Radio’. Hier konden zowel ambtenaren als toeristen overnachten. In de Tweede Wereldoorlog werd aan de kant van de watertoren een aanbouw gerealiseerd, die later werd verbouwd tot drie dienstwoningen (Radioweg 3-7). In de jaren 60 van de twintigste eeuw werd het hotel weer volledig in gebruik genomen door het zenderpark en kreeg het een functie als kantoorgebouw en bedrijfsrestaurant. Op 19 maart 2006, is het gebouw door een brand zwaar beschadigd.

‘Het Wereldbolmonument’ –10 jaar Radiotelefonie met Indië–

Het monument bestaat uit een viertal zitbanken, en een centraal geplaatste koperen wereldbol met ster(piek) op een terracotta pedestal. Aan de oostelijke rand bevindt zich een, uit de ijstijd daterende vanuit Scandinavië door de gletsjers meegevoerde, granieten zwerfkei. De beeldhouwer heeft ter plaatse er een roepend hoofd uitgebeiteld met de tekst: Hallo Bandoeng! 28 februari 1928-1938

Schaapskooi Hoog Buurlo

Hoog Buurlo is een oude landbouwenclave te midden van bossen en de Hoog Buurlose Heide.

Gebouw D: zendgebouw met koelvijver in Radio Kootwijk

Zendgebouw (D) met koelvijver gebouwd in 1930 in een zakelijk expressionistische bouwstijl als laatste van drie identieke zendgebouwen te Radio Kootwijk in opdracht van de Rijksgebouwendienst te ’s Gravenhage. Zendgebouw D heeft tot omstreeks 1970 zorg gedragen voor de radiografische verbinding met onder meer Suriname, de Antillen, Noord- en Zuid Amerika en enkele Europese landen. Het hoofdvolume van het zendgebouw was bedoeld voor de opstelling van acht door de PTT ontwikkelde kortegolf telegrafiezenders voorzien van watergekoelde zendlampen. De aanbouwen van het zendgebouw waren bestemd voor aanverwante voorzieningen als kantoor, keuken, toilet. De koelvijver was bestemd voor het koelen van de zendlampen.

We fietsen verder over de Hoog Buurlose Heide.

Hoogteprofiel dag – 4

Aan het eind van de vierdaagse wacht ons een volle stempelkaart en een medaille.