Etappe 18 Waterliniepad

We wandelen van Werkendam via de Biesbosch naar Dordrecht. Tijdens deze wandeling is het voor een groot deel mistig. We beginnen de wandeling bij het station in Gorinchem om daar de pont te nemen naar Werkendam.

Foto rechtsonder de Dol Hareubang statues bij de haven van Gorinchem. Dol Hareubangs (Koreaans: letterlijk: stenen grootvaders) zijn grote paddenstoelvormige beelden die gevonden worden op het eiland Jejudo ten zuiden van Zuid-Korea. De dol hareubangs zijn zogenaamde jangseung, goden die het dorp beschermen tegen demonen en brengers van vruchtbaarheid. Het woord betekent letterlijk ‘stenen (dol) grootvader (hareubang)’, waar hareubang het woord voor grootvader is in het lokale dialect van Jejudo. Deze beelden staan symbool voor de band tussen Gorinchem met Zuid-Korea. De zeeman Hendrick Hamel, die in 1630 in Gorinchem werd geboren en in 1692 overleed, zette als één van de eerste Europeanen voet aan wal in Korea en stelde als eerste zijn ervaringen op schrift.

Biesboschsluis

Deze sluis is de verbinding tussen het Steurgat en de Nieuwe Merwede. Vroeger stond het Steurgat in open verbinding met de Merwede, en in tijden van hoge waterafvoer kon het Steurgat een aanzienlijke hoeveelheid water aan de rivier onttrekken. Sinds de bouw van de Biesboschsluis is de open verbinding verdwenen, en vormt deze schutsluis de verbinding tussen het Steurgat en de Merwede. Vroeger werd het Steurgat ook wel Draepkil genoemd.

Fort bij het Steurgat

Aansluitend aan de Biesbosch, bij het zuidwestelijke einde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, werd in de jaren 1881-1882 het Fort Steurgat gebouwd. Er zijn wel verschillende plannen gemaakt, maar het fort werd uiteindelijk niet gedekt door land dat onder water gezet kon worden. Het fort diende als afsluiting van de rivier en de dijk langs de Merwede.

We laten Werkendam achter ons en wandelen verder richting Biesboschpolder Noordwaard.

In het kader van Ruimte voor de Rivier is de polder sinds 2015 ingericht als overstroomgebied voor de Merwede. Bij hoge waterstanden stroomt er water door het gebied. Dit zorgt voor een daling van de waterstand en daarmee voor een sterk verbeterde hoogwaterveiligheid van de regio. Naast het verlagen van de waterstand bij hoogwater waren ruimtelijke kwaliteit en het creëren van natuur subdoelen bij de inrichting.

Biesboschpolder Noordwaard.

In de Biesbosch begon het met een stormvloed de Sint-Elisabethsvloed in de nacht van 18 op 19 november 1421. Het gebied was oorspronkelijk polderland, maar veranderde het gebied die nacht in een binnenzee. Dankzij het water uit Maas en Waal werd het een zoetwaterdeltagebied. Uit zand en rivierslib ontstonden zandplaten, waar vooral biezen goed op groeiden. Vandaar de naam ‘Biesbosch’. Eeuwenlang verdienden griendhakkers, rietsnijders en biezenvlechters er een karige boterham. In 1970 werd het Haringvliet afgesloten. De grote verschillen tussen eb en vloed verdwenen en daarmee de griend- en rietcultuur. De wilgenakkers verruigden en de natuur kreeg vrij spel. En nu broeden hier weer zeearenden en visarenden. Ook in de Noordwaard, tussen de Nieuwe Merwede en De Biesbosch, gaan waterveiligheid en natuur hand. Dit sinds 2015 ontpolderd gebied fungeert nu als doorstroomgebied. Zo houdt de regio rondom Gorinchem en Dordrecht droge voeten bij hoog water – nu én in de toekomst, als rivieren door het veranderende klimaat vaker extreme hoeveelheden regen te verwerken krijgen.

Het was en mistige dag met temperaturen rond het vriespunt.

In dit gebied komen ook visarenden voor. Grote indrukwekkende vogels met een spanwijdte van ongeveer 1,5 meter.

Biesbosch museumeiland

Ooit stond de Biesbosch vol met grienden: aangeplante akkers met wilgen. Door op grote schaal biezen, riet en griend te planten, te oogsten en te verwerken ontstond een levendige handel; de griend- en rietcultuur.

Buitenmuseum “de Pannenkoek”.