Een Zeeuw in Bergen

Etappe – 5; deel – 2

Deze etappe gaat van ‘s-Gravenpolder naar Waarde. De wandeling loopt voor een groot gedeelte langs de boorden van de Westerschelde. Verder passeren we het kanaal door Zuid-Beveland.

De Westerschelde is een estuarium (een brede monding van een rivier) die van Antwerpen naar de Noordzee stroomt. De Westerschelde is een van de drukst bevaren wateren ter wereld. De Westerschelde heeft grote getijdenverschillen. Ook zijn er veel zandplaten. De Westerschelde is 95 km lang, is max 8 km breed en heeft een diepte van ongeveer -51 tot -13 meter NAP.

Oude sluizencomplex Hansweert

Op 11 oktober 1866, werd het Kanaal door Zuid-Beveland geopend. Hoewel een mijlpaal, had de aanleg nogal wat voeten in de aarde. De werkzaamheden waren al in juli 1852 begonnen, met het graven van een bouwput voor de sluis in Hansweert. Al gauw stagneerden echter de werkzaamheden, vooral doordat de werkzaamheden door de aannemer onderschat waren en de gelden uitgeput raakten. Uiteindelijk werd pas dertien jaar later, in oktober 1865, de schutsluis in Hansweert voltooid. Om een jaar later, tijdens de opening van het kanaal, in gebruik te worden genomen. Vanaf de openstelling van het kanaal in 1866 groeit het scheepvaartverkeer aanzienlijk. Vooral de sluis, die al in 1872 wordt uitgebreid met aanvullende reservesluizen, vormt een centrum van bedrijvigheid. Een kentering volgt in het laatste kwart van de twintigste eeuw. Door de aanleg van het Schelde-Rijnkanaal aan het begin van de jaren zeventig komt de kortste route tussen de havens van Rotterdam en Antwerpen in het gebied tussen Bath en de Brabantse Wal te liggen. Hierdoor neemt het aantal passerende schepen bij Hansweert gestaag af. Vervolgens wordt in de jaren negentig het Kanaal door Zuid-Beveland naar het oosten verlegd, waarmee het op enige afstand van het dorp komt te liggen. Korte tijd later wordt het voormalige kanaaltracé gedempt.

Wat rest zijn de herinneringen van weleer, en de restanten van het eens zo omvangrijke sluizencomplex.

Op de rechter foto het sluizencomplex in 1928.

Het nieuwe sluizencomplex nabij Hansweert.

Op de foto rechtsboven de BOU 4. Een vissersboot, gebouwd in 1963, met als oorspronkelijke thuishaven Boekhoute (Bouchaute) in België. Deze plaats zijn we eerder gepasseerd tijdens het Grenslandpad.

Johanneskerk Kruiningen

De oudste vermelding van een kerk op die plaats dateert uit 1203. Het betreft dan een kapel van een kasteel. De eerste kerk was nog van hout, maar in de loop van de veertiende eeuw werd het vervangen door steen. Vroeger was de kerk een kruiskerk, maar met de sloop van het koor tijdens de reformatie  verdween dit. Tijdens de watersnoodramp van 1953 is de kerk overstroomd

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 vond een watersnoodramp plaats, waarbij onder meer de veerhaven bij Kruiningen werd weggeslagen en de Kruiningerpolder onder water kwam te staan. Er kwamen 62 inwoners van Kruiningen om. Jan Wolkers kreeg van de gemeente de opdracht een monument te maken ter herinnering aan de watersnood. Hij ontwierp een glazen beeld van een drijvende figuur te midden van twee golven, dat echter door de gemeente werd afgewezen. Voor zijn tweede ontwerp koos hij voor het beeld van een jonge vrouw die een verdronken kindje tegen zich aandrukt, waarvan nog net het handje zichtbaar is. Wolkers’ echtgenote Maria stond model.

De Oude Molen in Kruiningen.

Deze molen werd gebouwd in 1801. Ongetwijfeld was zijn voorganger slachtoffer geworden van de beruchte storm van 9 november 1800.
Eerste eigenaar was Thomas de Fouw, die de molen in 1837 verkocht aan Machiel de Jonge. In 1858 verkocht diens weduwe de molen aan W. Nieuwenhuize, die deze een jaar later overdeed aan L. de Jonge. Diens zoon J. de Jonge verwierf de molen in 1865. Het windrecht van ƒ 150,– dat bij jaarlijks aan de ambachtsheer moest voldoen, kocht hij vervolgens voor ƒ 1500,– af, waarna hij de molen twee jaar later aan zijn broer Johannes legateerde.
In 1892 kwam de molen in banden van M. Boone Azn.. In 1911 werd A. Verschuure de nieuwe eigenaar, in 1938 werd dat H.A. Verschuure. Deze molenaar, die elders nog een mechanische maalderij had, maalde tot 1953 op windkracht.
Na een openbare verkoop werd de gemeente Kruiningen in 1959 voor ƒ 2500,– eigenaar.

‘s-Gravenpolder – Waarde. Een wandeling van 19,4 km.