Een Zeeuw in Bergen

Variant – 5 Emmadorp Groenendijk

De wandeling gaat van Emmadorp naar Groenendijk. Ten gevolge van een afgesloten weg ongeveer 3 km omgelopen.

Het begin van de wandeling gaat voor een gedeelte door “het verdronken land van Saeftinghe”.

Dit is een natuurgebied gelegen op de grens van Nederland en België. Het grootste deel van het gebied ligt in het Nederlandse Zeeuws-Vlaanderen. Dit 3580 ha grote schorrengebied op de linkeroever van het estuarium van de Westerschelde is het grootste brakwaterschor van Europa. Het gebied bestaat uit een delta van slikken en schorren met vele geulen. De drie grootste zijn het Speelmansgat, de IJskelder en het Hondegat. Daartussen liggen ook allerlei kleinere geulen en platen zoals het Spauwer, Konijnenschor, de Noord, en de Marlemontse plaat. Het gebied werd vanaf de 12e eeuw geregeld bedreigd door overstromingen.  Saeftinghe werd in de 13e eeuw ingepolderd onder beheer van de abdij Ter Doest. Tot 1570 was Saeftinghe vruchtbaar polderland. Mensen leefden er van landbouw en turfsteken. Rond 1279 liet de graaf van Vlaanderen bij de woonkern van  Saeftinghe het Saeftingher Slot bouwen. Saeftinghe was een aparte heerlijkheid. Er lagen vier dorpjes, te weten  Saeftinghe, Namen, Sint-Laureins en Casuwele, en enkele gehuchten zoals Auwersluis. De Allerheiligenvloed van 1570 zette het gebied bijna volledig onder water. In 1584, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, staken Nederlandse soldaten om strategische redenen de laatste intact gebleven dijken door en verdween Saeftinghe onder water. In de 17e eeuw werd opnieuw begonnen delen te bedijken (waaronder de Polder van Namen, die in 1715 definitief verdween).

Het gebied is alleen toegankelijk onder begeleiding van een gids

Het getijde haventje van Paal is de volgende plaats waar de route langs komt.

Zicht op de Schelde nabij het dorp Paal

Via het gehucht Duivenhoek wandelen we verder richting Roversberg

Roverberg of Roversberg (ook wel uitgesproken als Rozenberg) is een gehucht in de gemeente Hulst. Ten noorden van Roverberg ligt het voormalige fort Fort Rooversberg van na 1586. Door de tijd heen heeft de buurtschap verschillende namen gedragen: “Rooversberg”, “Roversberg” en “Roverberg”. De oudste vermelding van de buurschap komt uit 1469: toen werd er gesproken van Roversbergh. 

Met in de verte de kerk van Lamswaarde wandelen we verder richting Kloosterzande.

Lamswaarde was in de middeleeuwen een uithof van de Abdij van Boudelo gelegen in Klein-Sinaai (B) . De naam HEILIG LAND zou daarvan afstammen. De namen Boudeloodijk en Boudeloohoeven verwijzen naar deze toestand. Op het einde van de 16 de eeuw werd dit uithof verwoest. Na het indijken van de Oostvogelpolder in 1615 ontwikkelde zich daar het huidige dorp. De omgeving van Lamswaarde wordt in de volksmond nog steeds het “Heilig Land” genoemd

Eén van de weinig overgebleven coupures in Zeeuws-Vlaanderen

Vrij grote coupure, gelegen in de Schapersdijk, tussen de Kruispolder en Schaperspolder, vlakbij het Schapersweel. De pilasters aan weerszijden van de coupure zijn van beton en hebben dubbele sponningen. In 1612 werd de Kruispolder ingepolderd, de Schaperspolder is al veel ouder, deze is vóór 1200 ingepolderd.

We wandelen nog steeds dichtbij de Schelde, de vaarweg naar Antwerpen.

Via een omweg wandelen we verder richting Kloosterzande.

Voormalig gemeentehuis van Kloosterzande.

Kloosterzande is gesticht door monniken van de abdij Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen uit Koksijde, die in de 12e eeuw een uithof stichtten, Hof te Zande. Deze monniken speelden een belangrijke rol bij de bedijkingswerkzaamheden in het land van Hulst. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd het hof vernield. De naam van het dorp en van de centrale ‘Cloosterstraat’ verwijzen naar de ontstaansgeschiedenis.

Het Vredeslaantje met oorlogsmonument

Het pand Collot 1868

Het Pand Collot 1868. Een traditioneel gebouwde 19e eeuwse villa. Het dankt zijn naam aan de fam. Baron Collot d’Escury. Zij waren vroeger de rentmeesters van het kroondomein.

COLLOT D’ESCURY (Hendrik Adolph André baron) werd 27 Jan. 1859 benoemd tot rentmeester van het Kroondomein in het rentambt Schiedam ter standplaats Rijswijk en 14 Nov. 1867 vandaar naar het rentambt Hulst verplaatst. Hij ging toen te Kloosterzande wonen. Op 20 Juni 1868 werd hij tot burgemeester van Hontenisse benoemd en 14 Juli 1875 tot lid der Provinciale Staten van Zeeland gekozen. Uit dit college nam hij Juli 1888 ontslag. Het kroondomein in het rentambt Hulst is zeer uitgestrekt, het is afkomstig van een gift aan Willem I na de Pacificatie van Gent door de Vlaamsche Staten gedaan, het is voor zijn huis verloren gegaan in 1584, maar herwonnen door Frederik Hendrik in 1645.

Voormalig Koetshuis 

Voormalig koetshuis van het huis te Zande, beschermd vanwege gebeeldhouwde wapenhoudende leeuw met op het wapen 1720 en in reliëf gekroond wapenschild met leeuw der Vereenigde Nederlanden, aan weerszijden trofeeën en eronder de spreuk “Concordia res parvae crescunt” (Steen in boogveld boven deuren; waarschijnlijk ca. 1700). De zwarte reliëfstenen, ingemetseld in de muur, zijn restanten van de graftombe van Joos van Ghisele, erfschout van Hulst en Hulster Ambacht.

Hof te Zande

Dit was een uithof van de Cisterciënzer Abdij Ten Duinen. Een uithof is een grote kloosterboerderij / abdijhoeve van waaruit de vaak aanzienlijke landerijen die aan een kloosterorde toebehoorden, werden bewerkt en beheerd.

Reeds in 1170 was er sprake van de Zandpolder en in deze polder werd het Hof te Zande gebouwd. De uithof werd in 1348 nog verwoest door de Gentenaren, maar weer opgebouwd. Tijdens het begin van de Tachtigjarige Oorlog werden de gebouwen verwoest. In 1609 besloot men om het kerkje weer te herbouwen. De oostgevel bleef in zijn oorspronkelijke vorm, en de overige delen werden opgebouwd uit het puin van de gebouwen van de uithof. In 1646 kwamen de goederen van de Abdij Ten Duinen aan de Prins van Oranje. Bij verdrag van 1842 kwamen de goederen aan Koning Willem II die ze in 1848 terug schonk aan de Staat, doch de inkomsten ervan zouden aan de Kroon komen. Aldus werd het een Kroondomein, beheerd door telgen uit het Huis Collot d’Escury. Van de gebouwen rest slechts het kerkje, dat sinds 1648 in handen van de Hervormden is.

We wandelen verder richting Groenendijk.

De Groenendijk was oorspronkelijk de scheidingsdijk tussen de Zandpolder en de Mariapolder, welke beide reeds voor 1170 moeten zijn aangelegd.

Standerdmolen van Groenendijk

Deze molen werd waarschijnlijk rond 1690 in de buurt va Kuitaart (het gehucht Oliekot) gebouwd als oliemolen en rond 1781 in Kloosterzande weer als korenmolen opgebouwd. Zeer waarschijnlijk hoorde deze molen ooit tot het Hof ter Zande.

Emmadorp – Kloosterzande. Een wandeling van 19,1 km.