Paadjesmakers: Van park naar park in ’s Hertogenbosch
Een 15 km lange wandeling in ’s Hertogenbosch voert ons langs het Westerpark, Parade, Heempark, Zuiderpark en Prins Hendrikpark startend vanaf het Centraal Station.
We wandelen vanaf het station richting het Paleiskwartier.
Sculptuur ‘Watertafel – Vissen op het droge’
Het Paleiskwartiel staat bekend om zijn architectonische hoogstandjes zoals de Armada (appartementen met gebolde gevels), de Jheronimustoren en de Palazzo.
Het Westerpark: waterrijk, sober en het enige echte Bossche stadspark.
Waar tot in de jaren negentig het bedrijventerrein Wolfsdonken lag, bevindt zich nu het Paleiskwartier ten westen van station ’s-Hertogenbosch met het Westerpark.
De 250 meter lange en 10 meter brede Paleisbrug, gemaakt van gevouwen Cortenstaal waarvan de bruine roestkleur het meest typische uiterlijke kenmerk is, verbindt het historische centrum van de stad met het nieuwe Paleiskwartier van ’s-Hertogenbosch.
We wandelen verder langs de rivier de Dommel richting het stadspark Mariënburg.
We passeren o.a. Het Koningshuis, in 1921 gebouwd ten behoeve van het hoofdkantoor van elektriciteitsmaatschappij de PNEM. In 2001 heeft het gebouw de naam Het Koningshuis gekregen. De Beekmanschool, lagere school van de Maatschappij tot Nut van het Algemeen. Het schoolgebouw werd opgetrokken in 1926/27, en vertoont de vormentaal van de Amsterdamse School.
Mariënburg, voormalig klooster met kloostertuin.
In 1897 werd de eerste steen gelegd voor het nieuwe moederhuis van de zusters JMJ aan de Sint Janssingel te ‘s-Hertogenbosch. De zusters zijn vanaf het begin werkzaam geweest in het Onderwijs. Op de Mariënburg was er tussen 1899 en 1999 dan ook een Kweekschool, Huishoudschool en Industrieschool.
Anamnesis
Het kunstwerk verbeeldt de grote thema’s uit de tijd van Jheronymus Bosch. De Spaanse kunstenaar Sánchez Castillo plaatst het goed en het kwaad in relatie tot de heersende moraal in een (kunst)historisch perspectief. Anamnesis bestaat uit twee sculpturen die op korte afstand van elkaar staan. Het zijn twee vernietigde leeuwen. Ze vormen samen het 5800 kg zware beeld. ‘Anamnesis’ verwijst naar het in herinnering halen van gebeurtenissen en personen uit het verleden. De twee Madrileense leeuwen zijn kopieën van de leeuwen die voor het paleis van Justitie staan in Madrid. Het brons van de leeuwen is afkomstig van kanonnen die zijn veroverd in de oorlog tegen Marokko. De gehavende leeuwen zijn nog steeds indrukwekkend. Ze verbeelden vooral de vergankelijkheid van macht én de aanwezigheid van vrijheid tegelijkertijd.
Tilmanshofje
Het Tilmanshofje in Den Bosch bestaat uit acht woningen in twee blokken van twee en vier vrijstaande huizen. In 1896 zijn de in koloniale of stationsstijl ontworpen woningen gebouwd. Het Tilmanshofje is genoemd naar de familie Tilman. Het kwam in 1907 in bezit van de Tilman-stichting, een charitatieve instelling. De bedoeling was dat huisvesting werd verleend aan minvermogenden tegen een geringe vergoeding; bij voorkeur aan rooms katholieken.
We wandelen verder langs de Dommel.
Weichselboom
De Weichselboom is een, vanwege zijn leeftijd zeldzame, bijna 100 jaar oude kersenboom (Prunus mahaleb). Het is familie van de Zure kers. Destijds-rond 1900- is deze boom meegegroeid met iepen die langs de Parklaan stonden.
Sint-Catharinakerk
De kerk is vernoemd naar de heilige Catharina van Alexandrië. De eerste steen werd gelegd in 1916 en in 1918 was de bouw voltooid. Het bestaande grondplan van de op deze plaats staande voormalige waterstaatskerk, een kruiskerk, kon worden gebruikt om er een gelijkmatig achthoekige kerk van te maken.
Het voormalige Paleis van Justitie aan de Spinhuiswal te ‘s-Hertogenbosch. Een gebouw van ruim 100 jaar oud, waar tot 2000 het gerechtshof was gehuisvest.
Refugiehuis Van Sint Geertruid
Een refugiehuis was een plaats waar kloosterlingen van buiten ’s-Hertogenbosch in roerige tijden een veilig toevluchtsoord hadden. Vooral tijdens de Gelderse Oorlogen (ca. 1500-1543) werden deze refugiehuizen gebouwd. Ook op doorreis en bij het zaken doen in de stad hadden monniken een tehuis om te overnachten en maaltijden te gebruiken. In 1767 werd het gebouw verkocht.
Voormalige synagoge
De synagoge is gebouwd in 1823 als vrijstaand complex in opdracht van de joodse gemeente van ‘s-Hertogenbosch. In 1886 werd het gebouw – inmiddels aan de Joodse gemeente geschonken – ingrijpend verbouwd. Het vrijstaande complex werd aan het zicht onttrokken in 1937 toen voor de voorgevel een rij huizen werd neergezet. Tot dat moment liep de Dieze voor de synagoge langs; de woningbouw uit de jaren dertig maakte een eind aan dit fraaie stadsgezicht. De huizen overkluizen de rivier. Aan de achterzijde van de voormalige synagoge hangen drie plaquettes met 293 namen van Bossche Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van de citaten uit het dagboek van Anne Frank is op 20 juli 2020 een opvliegende vogel van keramiek op het plein geplaatst. De vogel staat voor vrijheid en vrede.
Het voormalig rijksarchief Noord-Brabant.
Noord-Brabants Museum met voormalige statenzaal in het voormalige Gouvernementspaleis uit 1767.
Evangelisch-Lutherse kerk.
Zaalkerk in argeloze vroeg neogotische stijl uit 1847. De term “argeloos” (zonder argwaan, onbezonnen) beschrijft mogelijk de fase waarin architecten nog vol enthousiasme en met minder kritische blik de middeleeuwse vormen imiteerden, vaak met een overdaad aan decoratie en soms een “protseriger” of grootsere uitstraling dan de originelen.
Tussen de vensters een Delfts-blauw tegeltableau METSENAER TIMMERMAN
Sint Janskathedraal.
We wandelen verder richting de Casinotuin – tuin van vrede en vrijheid,
en verder richting de Bossche Broek.
Bossche Broek
Vijandelijke middeleeuwse legers konden niet dicht bij de stad komen, omdat de Hollanders dit moeras onder water liet lopen. Vandaar de legendarische bijnaam Moerasdraak. De stad ligt op een zandheuvel met daaromheen graslanden. Deze ‘broek’ bleef nat door het kwelwater uit de Dommel en de Aa. En elk jaar overstroomde de Dommel óók nog eens. Toch lukte het Frederik Hendrik in 1629 ‘s-Hertogenbosch in te nemen. Hij bouwde een dijk rondom de stad en legde zo ook het Bossche Broek droog.
Via het Heempark wandelen we verder naar het Zuiderpark.
Indië monument
Het Indië Monument is een herinnering aan de 35 militairen uit Den Bosch die zijn omgekomen in Nederlands Indië tussen 1941 en 1962. Tevens is het gedenkteken een uiting van respect voor alle slachtoffers die in deze oorlog om het leven zijn gekomen, zowel aan Indonesische als aan Nederlandse zijde.
Bastion Sint Antonie
Bastion Sint Anthonie is in 1618 gebouwd als onderdeel van de Bossche vesting. De restauratie van bastion Sint Anthonie bood de kans om de aarden wallen terug te brengen. Tijdens het herstel van dit vestingwerk is ook de grond vóór de oude stadsmuur afgegraven waardoor de stenen weer in het zicht kwamen. Een exacte reconstructie was niet mogelijk. Niet alleen heeft de noordelijke flank van bastion Sint Anthonie plaats gemaakt voor een drukke straat, ook het waardevolle bomenbestand kon een complete reconstructie van de aarden wallen niet verdragen. Daarom gaat de aarden wal over in een ribbenkast gemaakt van corten-stalen jukken in de vorm van de vestingwal. De stalen lamellen dragen een loopbrug in het verlengde van het pad over het schuttersbanket. De figuren van militairen uit Wales herinneren aan de bevrijding in 1944.
Zuid-Willemsvaart
Watertoren Den Bosch
De directe aanleiding voor de bouw van de toren, of beter gezegd voor de aanleg van een voorziening van schoon drinkwater, was de cholera-epidemie van 1866. De Bossche toren is 33 meter hoog en beschikte over twee waterreservoirs van elk 180 m3.
Kloosterhotel de Soete Moeder.
Het vroegere klooster van De zusters van Liefde van Schijndel. Het klooster is in 1928 gebouwd. Lange tijd verzorgden de Zusters van Liefde hier ouden van dagen.
Rückertbrug
De Rückertbrug ligt over de rivier De Aa en vormt sinds maart 1920 de verbinding van de middeleeuwse binnenstad met de toen nieuwe stadswijk De Muntel (1929-1936).
Jeroen Bosch tuin.
De tuin is van oorsprong de kloostertuin van de Paters Redemptoristen. Zij woonden van 1855 tot 1971 in het klooster dat grensde aan de tuin en zij hielden hun diensten in de Sint Josephkerk. De muur in de tuin is verfraaid met een fresco in de stijl van Bossche schilder Jheronimus Bosch.
Via de link in de naam kunt u meer informatie vinden over de ontstaansgeschiedenis van de Sint-Jan.
Via de markt van ‘s-Hertogenbosch wandelen we terug naar het station.
We sluiten de wandeling af met een plaatselijke delicatesse.
Van park naar park wandeling door ‘s-Hertogenbosch.
Een Zeeuw in Bergen 