Pelgrimspad deel – 1; etappe – 4
Deze etappe beginnen we in Aarlanderveen en wandelen door de drooggemaakte polders van de Grote Wetering langs de zogenaamde “Molenviergang” richting de Oude Rijn. Zodra we bij de Oude Rijn aankomen, kruisen we een andere LAW, het Limes pad. De Oude Rijn volgen we richting Zwammerdam. Vanaf Zwammerdam wandelen we verder richting Oud Sleeuwijk, het eindpunt van deze etappe.
We beginnen deze etappe in Aarlanderveen.
Aarlanderveen lag in het begin van de 20e eeuw aan de spoorlijn Uithoorn – Alphen aan den Rijn als onderdeel van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Het station werd geopend op 1 augustus 1915 en gesloten op 1 januari 1936. Het stationsgebouw werd gebouwd in 1913. De Haarlemmermeerspoorlijnen zijn een groep gesloten en opgebroken spoorlijnen in de Haarlemmermeer en het noordelijke gedeelte van het Groene Hart. Hoewel de spoorlijnen onder de naam Haarlemmermeerspoorlijnen bekend staan, liep het overgrote deel van de spoorlijnen niet in de Haarlemmermeer. De belangrijkste stations in het netwerk waren Hoofddorp, Aalsmeer en Uithoorn. De spoorlijnen werden tussen 1912 en 1918 aangelegd door de “Hollandsche Electrische Spoorweg Maatschappij”, anders dan deze naam doet vermoeden hebben er alleen nooit elektrische treinen gereden. Het reizigersverkeer op deze lijnen was van korte duur: de meeste lijnen werden in de jaren ’30 weer gesloten, maar bleven soms wel in gebruik voor goederenvervoer.
We verlaten Aarlanderveen en wandelen richting de “Molenviersprong”.
Tijdens de wandeling liepen we op de grens tussen zwaar bewolkt, mistig weer en de doorbrekende zon. Dit geheel leverde mooie plaatjes op zoals hieronder te zien is.
Een molengang is een rijtje molens, een gang, die samenwerken om trapsgewijs overtollig water uit een laaggelegen polder omhoog te malen en uiteindelijk in een rivier te spuien. In Aarlanderveen werken vier molens samen: een viergang. Elke molen doet zijn deel van het werk en ‘tilt’ het water een stukje op, zo’n meter tot anderhalve meter. In totaal moet een hoogteverschil van meer dan vijf meter worden overbrugd. De Putmolen, die het diepst ligt, brengt het water omhoog met een vijzel, de andere doen dat met schepraderen. Via de laatste, de Bovenmolen, gaat het water de Oude Rijn in. De Molenviergang Aarlanderveen is de enige nog werkende molengang in de wereld. De polder waar deze molens staan ligt en het water wegmalen ligt maar liefst 5,4 meter onder Zeeniveau (NAP).
Molen – 1, De Putmolen.
Bij het passeren van deze molen was de molenaar bezig om de wieken in de zogenaamde rouwstand te plaatsen. Dit was omdat er in het dorp Aarlanderveen iemand was overleden. Van alle molens om de omgeving werd dit gedaan. Een mooie traditie!
Er zijn een aantal standen waarin de wieken gezet kunnen worden.
We wandelen verder naar de volgende molen.
De “Ondermolen”.
De “Middenmolen”.
De “Bovenmolen”.
We wandelen verder langs “De Oude Rijn” richting Zwammerdam.
Op de plaats waar het water m.b.v. de Molenviersprong in de Oude Rijn wordt gepompt, kruisen we een andere LAW, het Romeinse Limes pad.
Dat de polders in dit gebied laag liggen t.o.v. NAP is o.a. te zien aan onderstaande foto. Het water staat bijna gelijk aan de deurdorpel!
Dat het een nat gebied is heeft natuurlijk ook wel bepaalde voordelen. Met name tijdens winterse omstandigheden.
De Dikke Molen.
Deze molen bij Zwammerdam is een zogenaamde ‘grondzeiler’ uit 1674 en werd gebruikt om de Zuid- en Noordeinderpolder te bemalen. De molen doet z’n naam eer aan vanwege de forse, achtkantige bovenbouw.
Muurschildering bij de Zwammerdamsebrug
Het wapen van Zwammerdam
Het wapen werd al door de heerlijkheid Zwammerdam gevoerd. Zwammerdam heette voorheen Zwanendam, naar de adellijke familie Van Swanenburgh, waarvan een ridder, Vincent genaamd, omstreeks 1481 te Utrecht werd gedood, terwijl het kasteel in Zwammerdam werd verwoest.
Schuilkerk Zwammerdam
De kerk dateert uit 1636 en is de op één na (de Rode Hoed in Amsterdam) oudste remonstrantse schuilkerk in Nederland. In 1672 werd de kerk door de Franse troepen in brand gestoken en in 1676, na herbouw werd het kerkje in zijn huidige staat opgeleverd. En doordat de Remonstrantse Gemeente de kerk nog steeds af en toe voor diensten gebruikt, is het kerkje de oudste nog in gebruik zijnde remonstrantse schuilkerk van Nederland.
Het Plein in Zwammerdam met o.a. het voormalig gemeentehuis.
In 1906 woedde er een grote brand in het centrum van Zwammerdam. Deze begon in de bakkerij gelegen aan het plein. Doordat bijna alle huizen aan het plein destijds rieten daken hadden duurde het niet lang tot er vijf panden aan het plein in lichterlaaie stonden. Onder andere het gemeentehuis, hotel ” de Rustende Arend” en het doktershuis werden in de as gelegd. Deze panden zijn in de jaren 1906-1909 weer opgebouwd. Om deze reden hebben veel panden aan het plein een gevel in de stijl van de Art Nouveau.
We verlaten Zwammerdam en wandelen verder richting Oud-Reeuwijk het eindpunt van deze etappe.
Vanaf station Bodegraven vangen we onze thuisreis weer aan.
Aarlanderveen – Reeuwijk. Een wandeling van 17,7 km.
Een Zeeuw in Bergen 