Pelgrimspad deel – 1; etappe – 1
We lopen deze etappe in omgekeerde richtong. We beginnen in Schiphol – Oost en wandelen door het Amsterdamse bos richting de Bosbaan en het Olympisch stadion. Vanaf daar wandelen we langs de Ginkel richting het Vondelpark. Hierna verder door het centrum van Amsterdam naar het eindpunt van deze etappe, het centraal station.
Op onze reis naar het beginpunt van deze etappe komen we op Schiphol waar we onze eerste foto’s maken.
Vanaf Schiphol Oost wandelen we over de Bosrandbrug naar het Amsterdamse bos.
Het Amsterdamse bos.
De aanleg van het bos startte in 1934. Het doel was dat het een gebruiksbos moest zijn voor alle Amsterdammers. Bij het ontwerp van het Bos in de jaren dertig was een van de uitgangspunten dat mensen in het Bos kunnen gaan en staan waar ze willen. Om dit mogelijk te maken werd een uitgebreid padennet voor voetgangers, fietsers en ruiters aangelegd. Verder zijn de waterpartijen, waaronder vele sloten, een belangrijk onderdeel van het Bos.
De jaren dertig waren jaren van crisis met hoge werkloosheid. Amsterdam had toen ruim 50.000 werklozen en de gemeente was naarstig op zoek naar werkverschaffingsprojecten. De aanleg van het Bos bood hiertoe een goede mogelijkheid met als financieel voordeel dat het rijk een deel van de loonkosten betaalde.
De waterpartijen leidden samen tot het grote aantal van 116 bruggen in het Amsterdamse Bos. Juist door deze bruggen onderscheidt het Amsterdamse Bos zich van andere bosparken en recreatiegebieden. Een bijzonder onderdeel van de collectie bruggen vormen de 67 bruggen van architect Piet Kramer. Hij behoorde tot de architectuurstroming de Amsterdamse School. Geen van de 67 bruggen van Piet Kramer zijn gelijk. Kramer zocht bij de ontwerpen naar een samenhang tussen constructie, materiaalgebruik, kleurgebruik, de omgeving en vormgeving.
Radartoren in het Amsterdamse bos.
Deze radarinstallatie was in gebruik voor het vliegveld Schiphol. In september 1959 werd de eerste radarantenne bovenop de toren in het toen nog kale ‘Boschplan’ gehesen. In 1991 waren de bomen van het Amsterdamse Bos al zo hoog dat de toren een stalen mast van 6 meter kreeg waarop in 1999 voor het laatst een nieuwe radarantenne werd geplaatst. De installatie is in 2016 buiten bedrijf gesteld.
St. Urbanuskerk van Bovenkerk in Amstelveen
De kerk en de parochie zijn genoemd naar de heilige Urbanus. De beschermheilige van de Heeren Van Aemstel heette Urbanus en alle rooms-katholieke kerken in de omgeving, zoals in Duivendrecht, Ouder-Amstel, Bovenkerk en Nes aan de Amstel (Amstelveen), dragen nog steeds dezelfde naam: St. Urbanus. Urbanus II (Odo Châtillon), was paus van 1088 tot 1099, organiseerde de Eerste Kruistocht en daarom werd hij heilig verklaard. De parochie bestaat sinds 1275. Op de plaats van de huidige kerk stond voorheen een kapel die was opgedragen aan de Heilige Maagd Maria. In het begin van 1600 waren er twee kerkjes zuidelijk van Amstelveen voor de rooms-katholieke eredienst in gebruik. In 1805 werd een nieuwe parochiekerk gebouwd. Deze werd uiteindelijk gesloopt en in 1875 werd de huidige St. Urbanuskerk gebouwd. Op 20 augustus 1888 was de bouw van de kerk klaar en vond de inwijding plaats.
Het meer de Poel is ontstaan als gevolg van veenafgravingen in de 19e eeuw. In tegenstelling tot vele andere poelen in de omgeving zoals de Bovenkerkerpolder is de Poel nooit ingepolderd.
Bloesempark
In het Bloesempark in het Amsterdamse Bos staan 400 kersenbomen. In mei zijn de kersenbomen omsloten door een paarse kring van bloeiende rododendrons. In het Bloesempark bevindt zich het Tsunamimonument.
Dachau monument
Het Dachaumonument is een nationaal monument dat is opgericht ter herdenking van de slachtoffers van concentratiekamp Dachau in de Tweede Wereldoorlog. De bevrijding van het kamp op 29 april 1945 wordt ieder jaar herdacht. Het monument bestaat uit een straatweg van Belgisch blauwsteen, 60 meter lang en 2,35 meter breed, omzoomd door een taxushaag. De straatweg is ongelijk, wat symboliseert dat de gevangenen op ongelijk schoeisel moesten lopen. In de blauwsteen staan de namen van 500 concentratiekampen en buitenkampen gebeiteld.
De Bosbaan
In 1934 werd begonnen met het graven van deze roeibaan in het kader van de werkverschaffing. Op 6 mei 1937 werd de eerste roeiwedstrijd gehouden op de toen 2200 meter lange en 72 meter brede baan. Dat betrof de 60e editie van de Varsity, die eerder in het Noordzeekanaal werd gehouden. Omdat de Bosbaan te kort was voor de Varsity werd met deze wedstrijd in 1940 uitgeweken naar een andere locatie. Alleen in 1971 is de Bosbaan voor deze wedstrijd nog eenmalig gebruikt.
De Stedenmaagd
De Stede(n)maagd is een verpersoonlijking van de stad Amsterdam. Zij zit op een zetel, in haar linkerhand houdt zij een schild vast met het wapen van Amsterdam, en met haar rechterhand nodigde zij wandelaars uit het park te betreden. Op 6 oktober 1953 werd het Vondelpark overgedragen aan de Gemeente Amsterdam. De Vereniging tot aanleg van een rij- en wandelpark te Amsterdam schonk toen ook de Stede(n)maagd aan de gemeente. In de sokkel is de titel in het cortenstaal gefreesd. Het kreeg toen waarschijnlijk ook haar tussen-n.
We verlaten het Amsterdamse bos en wandelen verder door Amsterdam-Zuid richting het Olympisch stadion.
Museumtramlijn loods Jollenpad
Tramlijn 30 is een museumtramlijn op de route: Haarlemmermeerstation – Jollenpad – Kalfjeslaan – Station Amstelveen – Station Bovenkerk. Op de linkse foto’s de Rotterdamse motorwagen 507. De museumtramlijn rijdt op een deel (ca. 7 km) van de oorspronkelijk 120 km lange, voormalige Haarlemmermeerspoorlijn. De Hollandsche Electrische Spoorweg Maatschappij, opgericht op 6 mei 1898, exploiteert verbindingen naar Nieuwersluis, Aalsmeer, Alphen aan den Rijn, Haarlem en Leiden. Het eerste gedeelte wordt op 2 augustus 1912 geopend, tussen Haarlem en Aalsmeer en van Hoofddorp naar Leiden (Herensingel). De stoomtreinen vanaf het station Willemspark naar Amstelveen, Uithoorn en Aalsmeer gaan op 1 mei 1915 rijden. De vier kopstations Haarlemmermeerstation, station Leiden Herensingel (gesloopt), Aalsmeer en Ter Aar zijn statige gebouwen.
De spoorlijnen zijn nooit geëlektrificeerd. Pas met de komst van de museumtramlijn wordt bovenleiding aangebracht. De stations en haltes zijn ver van de bewoonde kernen én de autobus is in opkomst, waardoor al in 1936 het verval intreedt. Het volledige net houdt zelfs geen achttien jaar stand. De laatste personentrein van het Haarlemmermeerstation via Amstelveen, Uithoorn, Mijdrecht en Vinkeveen naar Utrecht rijdt op 2 september 1950. Het goederenvervoer (vooral kolen) gaat door tot 28 mei 1972.
De Schoen.
Het ING House is een 138 meter lang, 28 meter breed en 48 meter hoog gebouw met een kenmerkende schoenvorm, gelegen ten zuiden van de ringweg A10. Het gebouw is laag aan de zijde van het Amsterdamse Bos en hoog (10 verdiepingen) aan de oostzijde, waar in de toekomst meer hoogbouw zal worden gerealiseerd. Door zijn vorm heeft het gebouw bijnamen als kruimeldief, klapschaats en, na de kredietcrisis, poenschoen. De schoenvorm werd ook uitgebuit door een reclamebureau die het gebouw tijdens de Amsterdam Marathon voorzag van 200 meter lange oranje opblaasbare veters met 1,5 meter diameter.
Watertoren Amstelveenseweg
De watertoren aan de Amstelveenseweg in Amsterdam-Zuid is ontworpen en gebouwd in 1965. Hij heeft een hoogte van 40 meter en één waterreservoir van maar liefst 2335 m³. Deze watertoren is nog steeds in gebruik bij het waterleidingbedrijf.
Amsterdam is gebouwd op palen en het Olympisch Stadion dus ook. Op 13 september 1926 werd de eerste paal geslagen. Uiteindelijk werden dit er 4425 om te voorkomen dat alles in de grond zou zakken. Ter vergelijking: onder het Paleis op de Dam werden 13.659 palen geslagen. De officiële opening van de Olympische Spelen was op 28 juli 1928. Aan het eind van de ceremonie werd bovenop de Marathontoren het olympisch vuur ontstoken. Dat was een idee van de architect zodat iedereen in Amsterdam kon zien dat de Olympische Spelen in de stad waren. Het Internationaal Olympisch Comité vond dit zo leuk dat sindsdien het vuur altijd wordt ontstoken bij een openingsceremonie. Het olympisch vuur is dus een Nederlandse uitvinding!
We wandelen verder over de “Na-Druk-Gelukbrug.
De witte brug heeft het van de (vloeiende) golfvorm in zich. Opvallend is dat het voetpad aan de westkant halverwege zich van de hoofdconstructie afsplitst om later weer samen te vloeien. De architect wilde zo ervoor zorgen dat de voetganger meer aandacht kreeg voor de omgeving, dan puur voor de brug en er zou meer binding zijn met het onderliggende water. Dat voetpad is los van de brug geconstrueerd, want het heeft ook een ander hellingspercentage. De brug is genoemd naar de hoeve “Na-Druk-Geluk” (na gedane arbeid is het goed rusten) die hier tot de eindjaren twintig stond.
Na de brug wandelen we verder langs de Schinkel richting het Vondelpark.
Vondelpark
Het Vondelpark daterend uit 1865. Bij de opening heette het Vondelpark park het Nieuwe Park, in de volksmond Wandelpark. Het park kreeg de naam Vondelpark door inspanningen van de architect Pierre Cuypers, die indertijd in de nabijgelegen door hem ontworpen Vondelstraat woonde. Cuypers had zich vanaf 1862 beijverd voor oprichting van een standbeeld ter ere van de dichter en toneelschrijver Joost van den Vondel. Cuypers organiseerde Vondelfeesten om geld hiervoor in te zamelen en ontwierp de sokkel van het Vondelmonument dat in oktober 1867 werd onthuld. Daarna ging het park al snel Vondel(s)park heten. In 1880 verviel, na een taalkundig dispuut, de tussen-s en werd Vondelpark de officiële naam.
We verlaten het Vondelpark en wandelen verder richting centrum van Amsterdam.
Max Euwe
Machgielis (Max) Euwe was een schaker en wiskundeleraar. Hij was wereldkampioen van 1935 tot 1937. Van ongeveer 1920 tot in de jaren vijftig was hij de sterkste Nederlandse schaker.
De Balie is een podium voor het vrije woord, eigentijdse kunst, debat en cultuur aan het Leidseplein in Amsterdam. In dertig jaar is De Balie uitgegroeid tot een fenomeen op het gebied van spraakmakende debatten en (kunst)projecten. De Balie dankt haar naam aan de vroegere functie. In dit gebouw was tot ver in de twintigste eeuw het kantongerecht van de hoofdstad gevestigd.
Monument voor Peter R de Vries op het Leidse Plein.
Het kunstwerk weerspiegelt het gedachtegoed van Peter R. de Vries en zijn strijd voor mensen die hulp nodig hadden tegen onrechtvaardigheid. Op het beeld staan de leefregels van De Vries in 41 talen.
Internationaal Theater Amsterdam
Café Americain.
Café Americain is een klassiek grand café en was in de jaren 50 en 60 een ontmoetingsplek voor kunstminnend Amsterdam . Het beroemde art-decorestaurant heeft klassieke allure volgens de regels van de 21e eeuw. Het American Hotel stamt uit de jaren 1900-1902 en is sinds jaar en dag prominent aanwezig op het Leidseplein. Onder de avant-garde van Amsterdam was en is het hotel nog steeds een geliefde plek vanwege de rijke sfeer die in het gebouw hangt. De naam ‘Café Américain’ is ontleend aan het Franse ‘café américain’, ook wel ‘café allongé’ of, in het Italiaans, ‘café lungo’, dat wil zeggen ‘aangelengde koffie’. Dat is een kleine espresso in een groot kopje, waarnaast een kannetje heet water wordt geserveerd om de espresso aan te lengen. Ook vandaag de dag is het bestellen bij de ober in Frankrijk of Italië van ‘un americain’ of ‘café lungo’ genoeg om het gewenste drankje op tafel te krijgen. Insiders noemen Café Américain bij voorkeur ‘Het Américain’ of ‘Américain’. Het wordt ook wel de huiskamer van Amsterdam genoemd.
We wandelen verder richting het Spui.
Amsterdam is rijk aan gevelstenen. Rechtsonder het wapen van Amsterdam en de wapens van de bestuursleden van een schuttersgilde.
Vrouw met stola.
Bronzen figuratief beeld van een rechtop staande dame met een stola. De vrouw die voor dit beeld model stond was de echtgenote van de kunstenaar
Het Lieverdje op het Spui was het middelpunt van de provo-happenings midden jaren zestig. De jonge anarchisten vormden een voorbode van de vele ingrijpende veranderingen die de Amsterdamse samenleving te wachten stond. In de zomer van 1965 verspreidde zich ‘een milde waanzin’ in Amsterdam. In het oog van deze epidemie bevond zich een klein beeldje op het Spui: Het Lieverdje. Het stelde een Amsterdams straatschoffie voor, baldadig maar met een hart van goud. Bij de onthulling ervan sprak burgemeester Gijs van Hall de hoop uit ‘dat dit Lieverdje zeer lang en onbeschadigd op het Spui zal staan’. Al een paar jaar later werd dit beeld het verzamelpunt voor de ‘lastige Amsterdammer’.
Het Begijnhof bevindt zich achter de Kalverstraat en is een oase van rust in het bruisende hart van de binnenstad. Rond het jaar 1150 besloot een groep vrome vrouwen een religieuze gemeenschap op te richten, met als voornaamste doel het verzorgen van zieken en het geven van onderwijs. Hoewel de naam toen nog niet gebruikt werd, waren deze vrouwen de eerste ‘Begijnen’. De vrouwen waren geen nonnen en leefden ook niet hun hele leven lang in afzondering. Ze hoefden ook geen levenslange geloften af te leggen. Voorwaarde was wel dat ze ongehuwd waren, maar als ze wilden konden ze op elk gewenst moment het Begijnhof verlaten en trouwen. Het hofje bestaat uit kleine huizen en een kerk, rondom een binnenplaats die ’s avonds werd afgesloten. De huizen worden nog steeds bewoond door alleenstaande vrouwen zonder kinderen, maar dit zijn geen Begijnen.
Het Rokin
Ruiterstandbeeld Koningin Wilhelmina
Rokin metrostation en rechts een detail van het kantoor van de “Internationale Tabaksplantmaatschappij NV” uit 1919.
Rokinfontein.
Aan het eind van het Rokin komen we op de Dam.
Via de Warmoesstraat wandelen we verder richting het eindpunt van deze etappe.
De Oude Kerk.
De Oude Kerk is het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam en bevindt zich aan het Oudekerksplein. De kerk werd (bouwstart 1250; wijding in sept. 1306) gewijd aan de heilige Nicolaas, bisschop van Myra, ten tijde van Guy van Avesnes, de bisschop van Utrecht. In 1566 woedde hier de beeldenstorm. In de jaren erna kreeg zij langzamerhand een sereen, sober uiterlijk als gevolg van nieuwe religieuze denkbeelden.
Met een blik op het centraal station van Amsterdam sluiten we deze eerste etappe van het Pelgrimspad af.
Deze eerste etappe van het Pelgrimspad was een wandeling van Schiphol Oost naar het Centraal Station in Amsterdam met een lengte van 20,9 km.
Een Zeeuw in Bergen 