Westerscheldepad, etappe – 5

In deze etappe wandelen we verder langs de boorden van de Westerschelde vanaf Terneuzen naar Perkpolder, de voormalige veerhaven van het veer Kruiningen – Perkpolder.

We beginnen de etappe in Terneuzen waar we een zijsprongetje maken naar het Oost-Indië monument. In het viaduct op de weg daar naar toe komen we onderstaande muurschilderingen tegen.

Oost-Indië Monument

Het ‘Indië-monument’ in Terneuzen is opgericht ter nagedachtenis aan de 35 Zeeuws-Vlaamse militairen die in de periode 1945-1962 in het voormalige Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea zijn gesneuveld. Het ‘Indië-monument’ is een gedenkmuur, waarop acht plaquettes zijn bevestigd met daarop een tekst en embleem of gemeentewapen. Bij het monument is een vredesboom geplant.

Ondanks het vele water is er toch ook ruimte voor natuur.

Grote kaardenbol

We wandelen verder langs de Westerschelde. Aangezien deze rivier drukbevaren is, zien we dat aan de schepen die op- en afvaren naar en van Antwerpen.

De Westerschelde bepaald voor een heel groot gedeelte ook de Skyline van Terneuzen, welke nog steeds veranderd!

Gemaal Othene.

De hoofdtak van gemaal Othene in Terneuzen is het beheersen van de waterstand in het poldergebied. Het gemaal voert overtollig water uit de Otheense Kreek en de omliggende polders gecontroleerd af, zodat wateroverlast in de regio wordt voorkomen.

Het “Schelpenhoekje”.

Het ‘Schelpenhoekje’ in Terneuzen is een populair, rustig stukje strand/natuur langs de Westerscheldedijk met een mooi uitzicht op de Skyline van Terneuzen.

Margarethapolder

De polder lag ten noorden van de Zaamslagpolder en de Krekepolder, en het was oorspronkelijk een schorrengebied, dat in 1737 bekwaam om bedijkt te worden werd bevonden. In 1742 werd zij uijt den souten bedijkt, en ze werd vernoemd naar Margaretha de Mauregnault, die een van de ambachtsvrouwen van Zaamslag was.

Kustbatterij St. Marguérite

Sainte-Marguérite verwijst naar een historische kustbatterij die keizer Napoleon in 1807 liet aanleggen in de Margarethapolder. Dit project is voltooid in 1807 en in 1809 werd een Engels schip vanaf deze plek beschoten, toen ze terugschoten werd een kruitmagazijn geraakt wat zou hebben geresulteerd in 80 doden en 150 gewonden aan Franse zijde. Vandaag de dag is het een natuurgebied, gemarkeerd door een kanon langs de zeedijk.

We wandelen verder richting De Griete.

De naam Griete is een verkorting van de naam Margaretha, in dit geval gaat om ambachtsvrouwe Margaretha de Mauregnault die zich in had gezet voor de bedijking naar de haar vernoemde polder, waarbij de haven later werd aangelegd.

‘Generaal-Maczek-monument’

Het ‘Generaal-Maczek-monument’ is opgericht ter nagedachtenis aan de Poolse generaal Stanisław Maczek. Maczek was tijdens de Tweede Wereldoorlog de bevelhebber van de 1e Poolse Pantserdivisie. Een groot doel voor de geallieerden was het ontsluiten van de haven van Antwerpen. Naast het bevrijden van de stad en de haven zelf, moest ook de Schelde toegankelijk gemaakt worden. Alleen via deze waterweg was het voor schepen mogelijk om de haven te bereiken. De bezetter had echter de noord- en zuidoever van de rivier (Walcheren, Zuid-Beveland en Zeeuws-Vlaanderen) nog stevig in handen en kon daarom elk (geallieerd) schip dat op de Schelde voer tot zinken brengen. De 1e Poolse Pantserdivisie werd begin september 1944 ingezet om het oostelijk deel van Zeeuws-Vlaanderen, tussen Terneuzen en Hulst, te bevrijden. Bij deze gevechten kwamen 75 Poolse soldaten om het leven. Bij de Griete bereikten de Polen de Westerschelde.

De haven was aangelegd als een landbouwhaven. Bij de haven was er een weegbrug, om de landbouwproducten te wegen. De voornaamste landbouwproducten waren suikerbieten, stro en aardappelen. In de haven konden twee binnenvaartschepen van het kleine type tegelijk aanleggen. In de loop van de twintigste eeuw liep het gebruik van de haven terug. In de jaren 50 begonnen Belgische en Nederlandse sportvissers de haven te gebruiken. In 1973 verenigde bootbezitters zich tot een eigen vereniging die haven in beheer namen, de W.S.W. De Griete. De haven was aan het dichtslibben door achterstallig baggerwerkzaamheden. De haven kreeg in 1983 een nieuwe steiger waardoor men beter kon aanmeren in de haven.

Zeekraal

Aan het einde van het havendammetje is een voormalige mijnen-uitkijkpost. WUP 80 bij het jachthaventje van De Griete

In 1949 ontstond de Mijnenuitkijkdienst (MUD). De opbouw van deze organisatie aan de Westerschelde had de hoogste urgentie. In een later stadium zouden deze ook aan de Nieuwe Waterweg, Noordzee Kanaal en de toegang van Den Helder worden opgezet. Een ontworpen betonnen paal werd in productie genomen waarvan er een kleine honderd op dijken en duinen langs de Westerschelde werden geplaatst. In de volksmond MUD palen genoemd maar officieel droegen ze de benaming Pelorusstand. Een pelorus is een eenvoudig nautisch richtmiddel. Door kruispeilingen kon men de afstand bepalen. De gewapend betonnen vierkanten palen hebben een betonvoet die ter stabilisatie ingegraven diende te worden. De bovenste dertig centimeter van de paal is rond en hier is ook een stalen ring aangebracht. Met klemschroeven kon hier de pelorus op geplaatst worden. Deze posten langs de wal werden waluitkijkposten genoemd afgekort als WUP. Tussen Terneuzen en de Belgische grens waren 15 uitkijkposten op schepen voorgenomen om de bewaking te optimaliseren. Deze kregen de naam scheepsuitkijkposten, afgekort tot SUP. Mocht worden waargenomen dat Russische bommenwerpers zeemijnen in de Westerschelde wierpen werden posities van de inslagen op het water oppervlak vastgesteld door de mijnenuitkijkposten en doorgegeven aan het hoofdkwartier. Deze alarmeerde de marine waarop vanuit Vlissingen mijnenvegers uitvoeren om deze gevaarlijke obstakels te elimineren.

Het gehucht De Griete.

Zeekool

Het opvaren van een containerboot richting Antwerpen.

We wandelen verder.

Zeevenkel

Herstel Geulwandverdediging t.h.v Ossenisse. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd om de oever en vaargeul te beschermen tegen erosie en om de veiligheid van de scheepvaart te waarborgen.

De Platen van Hulst

De Platen van Hulst is een buitendijks gebied van schorren, slikken en zandplaten dat zich bevindt vóór de oevers van de Eendragtpolder, de Hellegatpolder en de Ser-Arendspolder, in de knik die de Westerscheldekust daar maakt.

Rups van de Koninginnepage

Het uitstromingsgebied van het gemaal Kampen.

Kampen werd tot 1840 geschreven als Campen. Bij Kampen liggen het voormalige fort Campen en het gemaal Campen. De buurtschap is waarschijnlijk naar het fort genoemd. Vroeger had Kampen een haven aan het kanaal de Oude Haven. Het was vroeger een plaats met een eigen haventje en overzetveer over het Hellegat. Er vertrokken marktschuiten naar steden als Rotterdam en Middelburg. Het Hellegat was een voormalige zeearm.

Stroomgat ZV 04 en ZV 05

We vervolgen onze wandeling richting Zeedorp

Zicht op Ossenisse

Een inwoner van dit dorp is een Snissenaar, in het dialect een Snissenèr. En, men woont ‘op de Snis’.

In het wapen van Ossenisse is een os te zien. De naam zou vochtige aanslibbing kunnen betekenen. Het eerste deel van de plaatsnaam, Osse, betekent schor. Het tweede deel, nissig, is het dialectwoord voor vochtig. Maar in andere Zeeuwse plaatsnamen betekent ‘nisse’ landtong en dat kan hier ook goed het geval zijn. Het heeft in ieder geval niets met een os te maken.

Lamsoor

Zeedorp. De naam Zeedorp is een verwijzing naar de nabijheid van de Westerschelde.

De steiger bestaat uit hergebruikt havenhout uit omliggende havens .

TH 17

Putjesstrand nabij Ossenisse

Radartoren Ossenisse

De 30 meter hoge radartoren biedt uitzicht over de Westerschelde en omgeving in de “kop van Ossenisse”; de toren is toegankelijk voor het publiek. De toren heeft 156 traptreden die u op de op 1 na hoogste verdieping van de toren brengt met een prachtig uitzicht. De primaire functie van de radartoren is gelegen in het verbeteren van de veiligheid voor de scheepvaart op de Westerschelde. Met de groei van de containerschepen tot wel 400 meter lang met 20.000 containers komt ook de noodzaak tot het verbeteren van de veiligheid. Als vanuit Antwerpen een groot schip richting Vlissingen vaart kan de radartoren bij Hansweert de scheepvaart vanaf Vlissingen naar Antwerpen niet meer zien en dat is toch uiterst gevaarlijk.

Ook dit is natuur!

Perkpolder strand

De oude veerhaven van Perkpolder

De Veerdienst Kruiningen-Perkpolder was een veerdienst tussen Kruiningen en Perkpolder, ofwel tussen Zuid-Beveland en Oost-Zeeuws-Vlaanderen. Deze autoveerdienst is opgeheven toen in maart 2003 de Westerscheldetunnel geopend werd. In de zomer is er sinds 2014 wel een beperkte voetveerdienst van Perkpolder naar Hansweert, dat dicht bij Kruiningen ligt.

Van de voormalige veerhaven is niet veel meer te herkennen. Zelfs het voetveer vaart niet meer.

Zo zijn we aan het eind gekomen van deze etappe van Terneuzen naar Perkpolder, een wandeling van 19,9 km.